
Een natuurlijke deodorant kan aluminium bevatten. Zelfs wanneer op de verpakking staat dat het product vrij is van aluminiumchlorohydraat. Hoe kan dat? Het antwoord zit in de verschillende aluminiumverbindingen die in deodorants worden gebruikt.
Deodorant is voor veel mensen een vanzelfsprekend onderdeel van de ochtendroutine. Even rollen of sprayen en klaar. Toch bestaan er flinke verschillen tussen producten die op het eerste gezicht hetzelfde lijken. De ene vermindert zweetgeur, de andere remt de zweetproductie. En een deodorant die als natuurlijk wordt verkocht, hoeft niet aluminiumvrij te zijn.
Nadat Arnaud in 2024 de diagnose melanoom kreeg, gingen we bewuster kijken naar voeding, leefstijl en de producten die we dagelijks gebruiken. Ook deodorant kwam onder de loep. Wat zit erin, waarom worden bepaalde ingrediënten toegevoegd en wat weten we over de mogelijke gevolgen voor onze gezondheid?
Waarom zit er aluminium in deodorant?
Om dat te begrijpen, moeten we eerst onderscheid maken tussen deodorant en antitranspirant.
Vers zweet is grotendeels geurloos. De bekende okselgeur ontstaat vooral wanneer bacteriën op de huid stoffen uit zweet en huidafscheidingen afbreken.
Een deodorant richt zich op die geur, bijvoorbeeld door geurstoffen te gebruiken of de activiteit van geurvormende bacteriën te beïnvloeden. Een antitranspirant vermindert juist de hoeveelheid zweet die op de huid terechtkomt.
Daarvoor worden meestal aluminiumverbindingen gebruikt, zoals aluminiumchlorohydraat. Die vormen tijdelijk een afsluiting in de bovenste delen van de zweetkanaaltjes, waardoor minder zweet naar buiten komt.
Sommige producten combineren beide functies. De naam op de voorkant van de verpakking vertelt daardoor niet altijd precies wat een product doet.
Is aluminium schadelijk voor je gezondheid?
Aluminium komt van nature voor in onze leefomgeving. We krijgen er onder andere kleine hoeveelheden van binnen via voeding en drinkwater. Ook bepaalde cosmetische producten bevatten aluminiumverbindingen.
Bij een hoge blootstelling kan aluminium schadelijke effecten hebben, onder meer op het zenuwstelsel en de botten. Mensen met een ernstig verminderde nierfunctie zijn extra kwetsbaar, omdat hun lichaam aluminium minder goed kan uitscheiden.
Maar hoeveel aluminium uit een antitranspirant komt daadwerkelijk in het lichaam terecht?
In een onderzoek uit 2018 werd de gemiddelde opname via de huid geschat op ongeveer 0,0094% van de aangebrachte hoeveelheid. Een vervolgonderzoek uit 2022, met een verfijnde meetmethode, kwam uit op ongeveer 0,00052%.
Beide onderzoeken gingen over specifieke antitranspirantformuleringen. De resultaten gelden daarom niet automatisch voor iedere deodorant of aluminiumverbinding.
De Europese wetenschappelijke commissie voor consumentenveiligheid (SCCS) heeft aluminiumverbindingen in cosmetica beoordeeld en concludeerde dat de onderzochte toepassingen binnen vastgestelde concentratiegrenzen veilig kunnen worden gebruikt.
En hoe zit het met borstkanker?
Al jarenlang wordt onderzocht of aluminiumhoudende antitranspiranten het risico op borstkanker kunnen verhogen. Die vraag ontstond onder andere doordat deze producten dicht bij het borstweefsel worden aangebracht.
In laboratoriumonderzoek zijn effecten van bepaalde aluminiumverbindingen op cellen waargenomen. Zulke resultaten betekenen echter niet automatisch dat het dagelijks gebruik van antitranspiranten bij mensen kanker veroorzaakt.
Een meta-analyse uit 2024, waarin zeven patiënt-controleonderzoeken werden samengebracht, vond geen statistisch significant verband tussen het gebruik van okselproducten en borstkanker. Wel kenden de beschikbare onderzoeken beperkingen.
Ook het Amerikaanse National Cancer Institute en de American Cancer Society geven aan dat er momenteel geen overtuigend wetenschappelijk bewijs is voor een verband tussen antitranspiranten en borstkanker.
Ook natuurlijke deodorant kan aluminium bevatten
Wie liever natuurlijke verzorgingsproducten gebruikt, komt regelmatig deodorants tegen met het ingrediënt Potassium Alum, oftewel kaliumaluin.
Kaliumaluin is een mineraal zout dat aluminium bevat. Het wordt onder andere gebruikt in minerale deodorants en producten die als natuurlijk worden verkocht.
Chemisch verschilt kaliumaluin van aluminiumchlorohydraat, de verbinding die veel in reguliere antitranspiranten voorkomt. Maar beide bevatten aluminium.
Een verpakking met de vermelding ‘zonder aluminiumchlorohydraat’ kan dus kloppen, terwijl er wel kaliumaluin in het product zit. De claim verwijst naar één specifieke verbinding en niet naar aluminium in het algemeen.
Ook is niet aangetoond dat kaliumaluin vanwege zijn natuurlijke oorsprong automatisch minder aluminium aan het lichaam afgeeft. Daarvoor zijn gegevens nodig over de specifieke samenstelling en de opname via de huid.
Het woord ‘natuurlijk’ zegt op zichzelf dan ook weinig over de veiligheid van een deodorant.
En wat zit er verder in?
Naast aluminiumverbindingen bevatten veel deodorants ingrediënten die geur verminderen, de huid verzorgen of het product een bepaalde geur geven.
Vooral geurstoffen kunnen bij sommige mensen huidirritatie of een contactallergie veroorzaken. Dat geldt ook voor bepaalde essentiële oliën. Een ingrediënt uit een plant is niet automatisch milder voor de huid.
De okselhuid is bovendien gevoelig voor vocht, wrijving en scheren. Daardoor kan een product sneller prikken of roodheid veroorzaken, zeker wanneer de huid al geïrriteerd is.
Ook ingrediënten zoals alcohol, zuiveringszout en bepaalde zuren komen in deodorants voor. Hoe de huid daarop reageert, verschilt per persoon en per formulering.
Wat gebruiken wij zelf?
Wij gebruiken momenteel Salt of the Earth Natural Deodorant en een natuurlijke deodorantroller van Happy Earth. We wisselen ze af en vinden beide prettig in gebruik.
Toen we ons verder in de ingrediënten verdiepten, ontdekten we dat de varianten die wij gebruiken kaliumaluin bevatten. Hoewel ze als natuurlijke deodorants worden verkocht, zijn ze dus niet aluminiumvrij.
Dat heeft ons aan het denken gezet. We zijn tevreden over deze producten, maar willen ook onderzoeken welke alternatieven er zijn zonder aluminiumverbindingen, met een overzichtelijke ingrediëntenlijst en een goede werking tegen zweetgeur.
Voorlopig gebruiken we onze huidige deodorants gewoon verder. De beschikbare onderzoeken geven ons geen reden om ze als onveilig te bestempelen, maar onze zoektocht naar een deodorant die aansluit bij onze wensen is daarmee nog niet afgerond.
In de Leef in Regie Startgids gaan we verder in op producten die je dagelijks gebruikt, waaronder deodorant, make-up en haarverf.
Bronnen
- National Cancer Institute – uitleg over het verschil tussen deodorants en antitranspiranten, aluminium als werkzame stof in antitranspiranten en het ontbreken van overtuigend bewijs voor een verband met borstkanker: https://www.cancer.gov/about-cancer/causes-prevention/risk/myths/antiperspirants-fact-sheet
- American Cancer Society – overzicht van wetenschappelijk onderzoek naar aluminiumhoudende antitranspiranten, huidopname en het mogelijke verband met borstkanker: https://www.cancer.org/cancer/risk-prevention/chemicals/antiperspirants-and-breast-cancer-risk.html
- Systematische review en meta-analyse (2024) – analyse van zeven patiënt-controleonderzoeken naar het gebruik van okselproducten en het risico op borstkanker; er werd geen statistisch significant verband gevonden: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39324502/
- Clinical and Translational Science (2018) – humane studie naar de opname van aluminium via de huid uit een antitranspirant met aluminiumchlorohydraat; de geschatte gemiddelde opname bedroeg ongeveer 0,0094%: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6226111/
- Onderzoek naar huidopname van aluminium (2022) – vervolgonderzoek met een verfijnde meetmethode, waarbij de geschatte gemiddelde opname uit de onderzochte antitranspirantformulering ongeveer 0,00052% bedroeg: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9244721/
- Happy Earth – productinformatie en ingrediëntenlijst van de Natural Deodorant Roller Unscented, waaronder kaliumaluin (Potassium Alum): https://www.happyearthcare.com/en/collections/natuurlijke-verzorgingsproducten/products/happy-earth-deodorant-roller-unscented-75ml