Bij ontsteking denken veel mensen aan iets wat je merkt: pijn, roodheid of zwelling. Toch spelen er in je lichaam ook processen waar je op dat moment weinig van voelt.
Voeding laat dat goed zien. Onderzoek naar maaltijden met veel vet en geraffineerde koolhydraten laat zien dat bepaalde ontstekingsmarkers al binnen enkele uren kunnen stijgen.
Bij interleukine-6 (IL-6), een stof die betrokken is bij ontstekingsprocessen, werd na vetrijke maaltijden gemiddeld rond zes uur een duidelijke piek gezien.
Zes uur.
Dat maakt de invloed van voeding ineens heel concreet. Wat je tijdens de lunch eet, kan diezelfde middag en avond al meetbaar terug te zien zijn in hoe je lichaam reageert.
Eén maaltijd zet meer in gang dan verzadiging
Na een maaltijd begint je lichaam direct met verwerken. Voedingsstoffen worden opgenomen, bloedsuiker en vetten veranderen en allerlei processen worden aangestuurd om alles te verwerken.
Onderzoek laat zien dat maaltijden met veel verzadigd vet of geraffineerde koolhydraten daarbij ontstekingsreacties kunnen oproepen. Ook een hoge hoeveelheid glucose kan bepaalde ontstekingssignalen verhogen.
Daarmee wordt het verhaal breder dan alleen de vraag hoeveel calorieën een maaltijd bevat.
Een maaltijd kan je uitstekend vullen en tegelijk een samenstelling hebben waar je lichaam behoorlijk mee aan het werk moet.
Vet is niet gewoon vet
Het zou te simpel zijn om daaruit te concluderen dat vet op zichzelf het probleem is.
Onderzoek naar noten laat een ander beeld zien. Hoewel noten relatief veel vet bevatten, worden daarbij niet dezelfde ontstekingsreacties gezien als bij veel van de vetrijke testmaaltijden uit onderzoek.
De herkomst en vorm van vet maken dus verschil.
Een handje walnoten of amandelen bevat vet in een compleet voedingsmiddel, samen met vezels, eiwitten, mineralen en andere plantaardige stoffen. Een sterk bewerkte snack kan eveneens veel vet bevatten, maar daarnaast geraffineerd meel, suiker, zout en allerlei andere ingrediënten.
De hoeveelheid vet vertelt dus maar een deel van het verhaal. Ook de vorm waarin je het eet en waarmee het gecombineerd wordt telt mee.
Een losse maaltijd versus je dagelijkse patroon
Eén maaltijd bepaalt je gezondheid niet. Interessanter wordt het wanneer dezelfde soort maaltijden regelmatig terugkomen.
Denk aan een snel ontbijt, een bewerkte lunch, iets uit een verpakking tussendoor en ’s avonds weer iets dat vooral makkelijk is. Losse keuzes vormen samen een voedingspatroon.
Langdurige laaggradige ontsteking wordt in onderzoek in verband gebracht met onder andere type 2-diabetes, obesitas en hart- en vaatziekten. Voeding is één van de factoren die daarin meespeelt.
Dan gaat het vooral om wat je lichaam week na week te verwerken krijgt.
Vullen en voeden zijn twee verschillende dingen
Honger kan verdwijnen na een maaltijd die grotendeels bestaat uit sterk bewerkte ingrediënten, toegevoegd vet, suiker en geraffineerde koolhydraten.
Groenten, peulvruchten, volkoren granen, fruit, noten en zaden brengen een heel andere samenstelling mee: vezels, micronutriënten en intacte plantaardige structuren.
Vullen en voeden zijn twee verschillende dingen. Je merkt vooral dat je honger weg is. Wat er daarna in je lichaam gebeurt, blijft meestal buiten beeld.
Voor jou is de maaltijd snel voorbij. Je lichaam reageert er uren later nog op.
Bronnen
- NutritionFacts.org / Michael Greger – overzicht van onderzoek naar voeding en ontstekingsreacties:
https://nutritionfacts.org/blog/what-foods-trigger-inflammation/ - Emerson et al. (2017) – systematische review naar ontstekingsreacties na vetrijke maaltijden:
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28298267/ - Deopurkar et al. (2010) – klinische studie naar verzadigd vet, glucose en ontstekingsmarkers:
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/20067961/ - Neale et al. (2017) – systematische review en meta-analyse naar noten en ontstekingsmarkers:
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29170286/
