
Voor Arnauds melanoom waren we al voorzichtig met de zon. Urenlang bakken deden we niet, verbranden probeerden we te voorkomen en op vakantie gebruikten we zonnebrand. Verder was de zon gewoon onderdeel van het leven.
Na zijn diagnose voelde dat ineens heel anders. Ik werd veel alerter. Waar is de schaduw? Zit Arnaud hier wel goed? Hoe lang kunnen we buiten blijven? En moeten we eigenlijk nog wel naar landen waar de zon veel sterker is?
Een melanoom zit in de huid, dus onze eerste gedachte was vrij simpel: dit zal wel door de zon zijn gekomen. Met die gedachte wordt iedere zonnestraal ineens beladen. Je wilt vooral voorkomen dat het nog een keer gebeurt en dus voelt zoveel mogelijk beschermen als de veiligste keuze.
Alleen bleek het verhaal van Arnaud later veel ingewikkelder te liggen.
We dachten dat de zon de oorzaak was
Later kwam uit aanvullend onderzoek van het melanoom door de patholoog iets naar voren wat ons beeld veranderde: Arnaud heeft de p16-Leiden-mutatie in het CDKN2A-gen. Deze erfelijke mutatie geeft een sterk verhoogde aanleg voor melanoom. Kanker.nl noemt voor mensen met een CDKN2A-mutatie een levenslange kans van ongeveer 50 tot 70 procent om een melanoom te ontwikkelen.
Voor ons veranderde die uitslag de manier waarop we naar zijn ziekte keken. Zijn melanoom was ineens niet meer simpelweg terug te brengen tot te veel zon. Arnaud had vanaf zijn geboorte al een sterk verhoogde genetische aanleg.
UV-straling bleef natuurlijk een belangrijke risicofactor. Ook met een erfelijke aanleg wil je de huid beschermen tegen UV en al helemaal voorkomen dat je verbrandt. Alleen begrepen we nu beter dat melanoom veel complexer is dan de simpele optelsom zon = huidkanker.
En daarmee veranderde langzaam ook onze vraag. We wilden niet langer alleen weten hoe we Arnaud zoveel mogelijk uit de zon konden houden. We wilden begrijpen hoe je verstandig met de zon kunt omgaan wanneer je al een melanoom hebt gehad en een verhoogd risico hebt.
Van bang zijn naar willen begrijpen
Een gesprek met mijn schoonzus, die een natuurgeneeskundige praktijk heeft, werd voor ons een omslagpunt. Zij zei iets heel eenvoudigs: de zon hoefde niet iets te worden waar we alleen maar bang voor waren. We konden ook leren hoe we er verstandig mee om konden gaan.
Dat raakte precies waar we toen zaten. We waren vooral bezig met vermijden, smeren en controleren. Vanaf dat moment gingen we verder zoeken: wat betekent goede bescherming eigenlijk, zeker voor iemand die al een melanoom heeft gehad?
Gaandeweg viel ons vooral op hoe eenzijdig wij daar tot dan toe naar hadden gekeken. In ons hoofd was zonbescherming bijna hetzelfde als zonnebrand. Terwijl je veel eerder kunt beginnen: huid bedekken, schaduw kiezen en sterke zon niet onnodig opzoeken.
Zonnebrand bleef onderdeel van de bescherming, maar niet langer het hele antwoord.
Zonnebrand bleek minder vanzelfsprekend dan we dachten
Tijdens onze zoektocht naar hoe je verstandig met de zon omgaat, kwam ik ook informatie tegen over zonnebrand zelf. En daar bleef ik bij hangen.
Ik las dat UV-filters behoorlijk van elkaar verschillen. Sommige worden door de huid opgenomen en rond bepaalde filters bestaan vragen over mogelijke hormonale effecten. In Europa zijn voor verschillende stoffen de toegestane concentraties opnieuw beoordeeld en in sommige gevallen aangescherpt.
Dat botste met het beeld dat ik altijd had gehad: zonnebrand beschermt tegen UV, dus hoe hoger de factor, hoe beter. Ineens bleek ook daar meer nuance achter te zitten.
We zijn daarom anders gaan kiezen. Wij gebruiken meestal een minerale zonnebrand op basis van zinkoxide of titaniumdioxide, zoals Odylique, en smeren die vooral op de huid die onbedekt blijft.
Omdat we Odylique zelf al gebruikten, is daar inmiddels ook een samenwerking uit ontstaan. Via The Green Beauty Shop krijg je met kortingscode LIRODYL11026 15% korting op alle Odylique-zonnebrandproducten. De code is geldig tot 1 oktober 2026.
Daarmee viel voor ons steeds meer op zijn plek: goede zonbescherming draait niet om één product. Kleding, schaduw, het moment van de dag én een zonnebrand die bij je past, vormen samen de bescherming.
Curaçao werd de echte test
Tijdens een werkreis naar Curaçao moesten al die ideeën ineens in de praktijk werken. Vooraf vond ik dat best spannend, juist omdat de zon daar veel sterker is dan thuis en ik niet wilde dat we de hele reis bezig zouden zijn met de vraag of Arnaud wel voldoende beschermd was.
We namen UV-werende kleding en petten van Coolibar mee, zochten vaker de schaduw op en gebruikten minerale zonnebrand op de huid die onbedekt bleef. Vooral de kleding gaf veel rust. Een groot deel van Arnauds huid was daarmee meteen beschermd, waardoor we minder afhankelijk waren van steeds opnieuw smeren en controleren.
Tijdens de hele reis zijn we geen enkele keer verbrand. Dat gaf veel vertrouwen in deze manier van beschermen.
Hoe wij nu omgaan met de zon
Na alles wat we hebben geleerd, proberen we bescherming vooral zo praktisch mogelijk te maken. Op dagen met veel zon kiezen we sneller voor schaduw en bedekken we de huid waar dat kan met kleding. Bij langere blootstelling gebruiken we graag UV-werende kleding en een pet of hoed. De delen die onbedekt blijven smeren we in met minerale zonnebrand.
Ook kijken we bewuster naar het moment van de dag en, zeker op vakantie, naar de UV-index. Een hoge SPF zien we daarbij niet als reden om langer in sterke zon te blijven.
Voor Arnaud, met zijn eerdere melanoom en erfelijke aanleg, blijft voorzichtigheid belangrijk. Toch voelt die voorzichtigheid inmiddels heel anders dan vlak na zijn diagnose. We weten beter waar we op willen letten en hoeven daardoor niet meer bij iedere zonnige dag opnieuw te bedenken wat verstandig is.
De zon is voor ons geen reden meer om dingen te laten, maar wel iets waar we bewust rekening mee houden.
Bronnen
- Kanker.nl: https://www.kanker.nl/kankersoorten/melanoom/algemeen/oorzaken-en-risicofactoren-van-melanoom
- Kanker.nl: https://www.kanker.nl/kankersoorten/melanoom/gevolgen/advies-over-zonnen-na-de-behandeling-van-melanoom
- Kanker.nl: https://www.kanker.nl/kankersoorten/melanoom/algemeen/erfelijke-aanleg-voor-melanoom
- World Health Organization: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/ultraviolet-radiation
- Europese Commissie / SCCS: https://health.ec.europa.eu/publications/benzophenone-3_en
- Europese Commissie / SCCS: https://health.ec.europa.eu/publications/homosalate_en
- NutritionFacts / Michael Greger: https://nutritionfacts.org/video/the-best-type-of-sunscreen-to-use/
- Chris Beat Cancer / Chris Wark: https://www.chrisbeatcancer.com/do-sunscreens-prevent-cancer-or-cause-it/